8-12 maart: Gratis digitale lessen van leraar Joris »
Nepnieuws, de gevaren ervan en hoe we het kunnen herkennen!

Nepnieuws, de gevaren ervan en hoe we het kunnen herkennen!

Fake nieuws, we horen er vaak over op de radio, tv of lezen erover in de krant. Wat is nepnieuws, hoe ziet het eruit en hoe kunnen we het herkennen? Lees er meer over in deze blog!

Door Kirsten op 21 December 2020 21ste century skills Digitale Geletterdheid Social Enterprise

Fake nieuws betekent letterlijk nepnieuws. Vaak is het misleidende informatie, verhuld in een nieuwsbericht. Nepnieuws wordt voornamelijk gecreëerd als tegenbeweging voor uitgebrachte informatie waarmee men het niet eens is. Het voornaamste doel van nepnieuws is om de publieke opinie te beïnvloeden. Zo wordt er veel nepnieuws naar buiten gebracht over de politiek. Je ziet dat velen het bijvoorbeeld niet eens zijn met de huidige standpunten van de politieke partijen en het bombarderen tot fake nieuws.


Een andere reden waarom fake nieuws wordt gemaakt en verspreid is geld. Iedere keer dat iemand op zo’n artikel klikt, levert het geld op voor de maker. Daarom wordt het nieuws in het artikel zo aantrekkelijk mogelijk gemaakt om op te klikken en zijn het vaak nieuwsberichten waar niets van waar is. Dit wordt ook wel clickbait genoemd. 

Corona en nepnieuws
Een onderwerp dat vaak wordt gebruikt in fake nieuws items is Corona. De reden hiervoor is dat het een veelbesproken onderwerp is en er veel onenigheid is onder de bevolking over de maatregelen, voorwaarden en er voornamelijk veel onwetendheid is. Zo zie je berichten verschijnen als “PCR is geen betrouwbare test” en “Covid-19 bestaat niet echt”. Dit soort berichten zijn heel gevaarlijk, omdat het kan zorgen voor onrust onder de bevolking. Zoek zelf maar eens op ‘corona nepnieuws’ en je vindt genoeg voorbeelden van nepnieuws. 

Nepnieuws in het buitenland 
Komt nepnieuws alleen voor in Nederland? Zeker niet! Ook in andere landen, bijvoorbeeld Rusland en Amerika, is er veel sprake van fake nieuws. Zo is er in Amerika veel fake nieuws naar buiten gebracht over de verkiezingsuitslagen voor het presidentschap. 

Ook heeft Facebook afgelopen jaar drie Russische netwerken opgerold die nepnieuws verspreidden. Deze netwerken verspreidden fake nieuws via Facebook accounts, Facebook pagina’s, Facebook groepen en Instagram accounts. Door het bezitten van meerdere accounts hadden zij de mogelijkheid om niet alleen in Rusland hun verzonnen informatie te verspreiden, maar ook in omliggende landen. 

Hoe herkennen we fake nieuws?
Als het er zo echt en realistisch uitziet, hoe kunnen we echt dan nog van nep onderscheiden? Je moet niet alles geloven wat je leest. Met deze tips hieronder is de kans groter dat jij nepnieuws weet te herkennen!
  1. Controleer allereerst altijd waar het nieuwsbericht vandaan komt. Komt het op social media voorbij of is het een nieuwsbericht gepubliceerd op een nieuwswebsite. Fake nieuws wordt vaak verspreid via social media.
  2. Controleer de afzender. Is de afzender een journalist of een officieel bedrijf? Op Facebook kun je een officieel bedrijf herkennen door een blauw vinkje op het profiel dat aangeeft dat het bedrijf gecontroleerd en geverifieerd is en daarom betrouwbaar. 
  3. Ga de bron na. Waar komt de informatie uit het nieuwsartikel vandaan? Via Google is het altijd mogelijk om een bron na te gaan om te zien of deze wel echt is. 
  4. Zijn er meerdere media die hetzelfde vertellen? News travels fast! Oftewel: vaak zijn er meerdere media of nieuwsberichten die dezelfde informatie weergeven. Is dit niet het geval? Grote kans dat het niet waar is. 

Mediawijsheid in het onderwijs
Omdat er vandaag de dag zo veel nepnieuws naar buiten gebracht wordt en het zo lastig is om nep van echt te onderscheiden, is het belangrijk om iedereen hierover in te lichten. Om deze reden wordt fake nieuws herkennen ook behandeld als onderwerp in de leerlijn Mediawijsheid van CodeSkillz. Door kinderen al op jonge leeftijd bewust te maken van de gevaren van internet wordt voorkomen dat zij op internet per ongeluk in aanraking komen met dingen als nepnieuws en hierin meegaan. 

Meer weten over mediawijsheid en welke onderwerpen hier nog meer in worden besproken? Lees er hier meer over.