Download het gratis e-book over de digitale samenleving »
Alle blogartikelen
De wereld van deepfakes - Wat zijn het en hoe ga je ermee om?

De wereld van deepfakes - Wat zijn het en hoe ga je ermee om?

Je komt ze steeds vaker tegen; nepvideo’s die haast niet van echt te onderscheiden zijn. Maar waarom worden deze video’s, ook wel deepfakes genoemd, eigenlijk gemaakt?

Door Kirsten op 22-11-2021 • Leestijd: 3 min

Hoe maak je zoiets? En wat is het uiteindelijke doel ervan? In deze blog geven we je uitgebreid uitleg over wat deepfakes zijn en hoe je deze kunt herkennen.


Wat zijn deepfakes? 
De naam deepfake is een combinatie van de woorden ‘Deep learning’ en ‘fake (nep)’. Deep learning is een onderdeel van artificial intelligence. AI, ook wel kunstmatige intelligentie genoemd, is de wetenschap die zich bezighoudt met computers nieuwe dingen aanleren met behulp van grote hoeveelheden data en daarmee proberen om ze het denkvermogen van de mens aan te leren. Meer informatie over AI kun je lezen in onze eerdere blog over Kunstmatige intelligentie. 

Er zijn verschillende soorten deepfakes. Het soort deepfake hangt af van wat er aangepast wordt in de video. Zo kun je deepfakes maken door aanpassingen te doen in:
- Beeld - Het wisselen van het daadwerkelijke gezicht in de video door het gezicht van een ander 
- Voice - De werkelijke muziek of spraak van een video aanpassen naar een ander geluid
- Tekst - Het vervangen van digitale tekst door een andere tekst 

Software voor deepfakes maakt gebruik van AI om deze nepvideo’s te maken die net echt lijken. Met behulp van deze software kunnen nieuwe beelden, tekst, audio worden gecreëerd of bestaande kunnen worden gemanipuleerd. Dit soort video’s kunnen zorgen voor een hoop hilariteit, maar tegelijkertijd vormt het ook een grote bedreiging. Het kan namelijk ook ingezet worden om de mensheid te manipuleren, chanteren of reputatieschade toe te brengen. 

Wat zijn de risico’s van deepfakes? 
Zoals je je waarschijnlijk zelf al kunt bedenken, brengen deze deepfakes een hoop risico’s met zich mee. Allereerst wordt het lastig voor ons als mensen om met het blote oog te bepalen wat echt is en wat nep. Hierdoor krijgen we een soort standaard wantrouwen in alles wat we zien. We kunnen niet meer vertrouwen op feiten en dit leidt tot ongeloofwaardigheid van  politici, media, maar ook de democratie. 

Met behulp van deepfakes kun je iedereen uitspraken in de mond leggen die zij helemaal niet gedaan hebben. Je kunt je voorstellen dat dit voor de ene persoon wat grotere gevolgen heeft dan bij een ander. Er zit namelijk een verschil tussen of een deepfake wordt gemaakt ‘voor de lol’ van een acteur of dat er uitspraken in de mond van onze minister-president worden gelegd die helemaal nooit gezegd zijn. Dit laatste kan grote gevolgen hebben.
 
Hoe kun je deepfakes herkennen?
Om bovenstaande redenen is het belangrijk dat je zelf leert hoe je het verschil tussen deepfakes en echte video’s kunt herkennen of in ieder geval je bewust bent van waar je op moet letten bij video’s. 
Om te kunnen zien of iets een deepfake is of echt moet je letten op:

Visuele aanwijzingen - Visuele aanwijzingen zijn dingen in het gezicht waarop je kunt letten om te zien of het echt helemaal klopt. Is er bijvoorbeeld sprake van onnatuurlijke bewegingen van de mond? Knipperen de ogen eigenlijk wel? Beweegt de mond wel tegelijk met de rest van het gezicht? Kun je bepaalde vervaagde pixels zien in het gezicht? Zijn er nog andere opvallende bewegingen van het lichaam die niet kloppen met het gezicht?

De bron van de video - Waar iets geplaatst is en door wie het geplaatst is, is ook van belang om te achterhalen of iets echt of nep is. Een video van NOS kun je wel vanuit gaan dat deze echt is, maar een video van een onbekende afzender is vaak minder betrouwbaar. Ken je degene die de video heeft geplaatst niet? Probeer dan altijd eerst wat meer informatie te achterhalen.

Waar kun je de video nog meer vinden - Vaak zegt het feit of een video maar op één plek gedeeld is of op meerdere plekken al iets over de betrouwbaarheid van een video. Probeer dus te achterhalen of je de video op meer plekken kunt terugvinden. Zoek ook eens naar meerdere video’s over hetzelfde onderwerp als deze video. Wanneer meerdere bronnen hetzelfde vermelden dan is het ook al een stuk betrouwbaarder. 

Hopelijk heb je nu een wat beter idee gekregen van wat deepfakes zijn, wat de risico’s zijn en hoe we zelf echt van nep kunnen onderscheiden. In de leerlijn mediawijsheid van CodeSkillz besteden wij ook uitgebreid aandacht aan deepfakes en leren de leerlingen dat ze niet alles moeten geloven wat ze online zien. 

Blijf op de hoogte!

Ontvang elke twee weken onze nieuwe blog in je mailbox.

Aanbevolen blogs

De wereld van deepfakes - Wat zijn het en hoe ga je ermee om?

De rol van Blended Learning & Gamification binnen CodeSkillz en het onderwijs

DoorLauraop

Hoe het onderwijs en CodeSkillz zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld met behulp van de methodes blended learning & gamification.

Lees nu »
De wereld van deepfakes - Wat zijn het en hoe ga je ermee om?

De ingewikkelde wereld van algoritmes heel simpel uitgelegd

DoorKirstenop

Algoritmes zijn bijna niet meer weg te denken in het hedendaagse leven. Overal om ons heen worden algoritmes gebruikt. Daarom krijg je in deze blog een snelcursus algoritmes.

Lees nu »
De wereld van deepfakes - Wat zijn het en hoe ga je ermee om?

De geschiedenis van Social Media

DoorKirstenop

Social media is een verzamelnaam voor de online platformen waar gebruikers, zonder tussenkomst van een professionele redactie, content kunnen plaatsen.

Lees nu »